Pse nuk duhet ti themi 'të lutem' dhe 'faleminderit', ChatGPT-s?

Inteligjenca artificiale ka aftësinë të duket e paprekshme. Përgjigjet shfaqen menjëherë në ekranin tonë, pa tym, pa zhurmë, pa ndonjë konsum të dukshëm burimesh. E megjithatë, sa herë që shkruajmë një "të lutem" ose një "faleminderit" në ChatGPT, diku në planetin tonë avullon uji i ëmbël. Jo në mënyrë metaforike, por fjalë për fjalë, pasi pas ndjenjës së inteligjencës artificiale të paprekshme, pothuajse magjike, ekziston një realitet i rëndë material: qendra të mëdha të dhënash, procesorë të etur për energji dhe sisteme ftohjeje "të etura".

Sa herë që përdoruesi fut një pyetje në ChatGPT, teksti përpunohet nga serverë të fuqishëm të vendosur në qendra të mëdha të të dhënave.

Sam Altman, CEO i OpenAI, pranoi së fundmi se mirësia njerëzore ndaj chatbot-eve, pra fjalët shtesë, zakonet e vogla shoqërore që mbartim nga jeta jonë e përditshme në botën dixhitale, po i kushtojnë kompanisë së tij dhjetëra miliona dollarë në fuqi dhe energji.

Ajo që nuk përmendet shpesh është se kjo kosto nuk është vetëm në para, por edhe në burime natyrore, me ujin në qendër. Pra, ndërsa përdorimi i Inteligjencës Artificiale rritet ndjeshëm në të gjithë botën, po fillon të lindë një pyetje bezdisëse: ‘Sa "i etur" është në të vërtetë komoditeti ynë digjital dhe sa të gatshëm jemi të paguajmë çmimin, edhe kur nuk mund ta shohim?”.

Nga mirësjellja te konsumi

Për të kuptuar marrëdhënien midis një pyetjeje të sjellshme dhe ndikimeve mjedisore në botën reale, është e dobishme të merret në konsideratë se si funksionojnë modelet e mëdha gjuhësore si ChatGPT.

Sa herë që një përdorues fut një pyetje, qoftë edhe duke shkruar: "Ju lutem konvertoni hektarët në metra katrorë", "Faleminderit, kjo mëndihmon!", apo një përshëndetje e thjeshtë, ai tekst duhet të përpunohet nga servera të fuqishëm të vendosur në qendra të mëdha të të dhënave.

Këto qendra janë të mbushura me GPU dhe pajisje të tjera të specializuara kompjuterike që konsumojnë shumë energji elektrike dhe gjenerojnë sasi të mëdha nxehtësie. Kjo nxehtësi duhet të menaxhohet dhe aty hyn në lojë ndikimi i ujit. Shumë qendra të të dhënave përdorin ujë të freskët për të ftohur drejtpërdrejt ose tërthorazi serverat. Sipas ciklit uji avullohet në kullat e ftohjes për të hequr nxehtësinë, ose përdoret në termocentralet që furnizojnë me energji kompjuterët.

Një raport i Business Standard mbi vërejtjet e Altman vuri në dukje se, vetëm nga fuqia llogaritëse e nevojshme për të përpunuar pyetjet në një bisedë ku përdoruesi i drejtohet me mirësjellje sistemit, duke thënë "përshëndetje, si jeni, faleminderit dhe ju lutem", kostot e OpenAI kanë arritur në "dhjetëra miliona dollarë".

Madje, studiuesit parashikojnë se deri në vitin 2027, kërkesa për ujë që i atribuohet inteligjencës artificiale mund të arrijë në 4.2 trilion litra në vit.

Uji kundrejt Inteligjencës Artificiale

Në një studim të hershëm të publikuar në vitin 2023, përfundimi ishte i qartë: një ndërveprim tipik në ChatGPT me 10 deri në 50 përgjigje mund të kërkojë rreth gjysmë litri ujë të freskët, ekuivalentin e një shisheje uji. Megjithatë, deri në mesin e vitit 2025, disa drejtues të kompanisë shprehën një pikëpamje të ndryshme. Vetë Altman raporton një përdorim shumë më të ulët të ujit për pyetje individuale, duke i sugjeruar publikut se "etja" e IA-së për ujë është e papërfillshme, megjithëse analistët mjedisorë argumentojnë se këto pretendime minimizojnë gjurmën shumë më të madhe sistemike të ujit kur shtohet në përdorimin global.

Por kostoja individuale e ujit për çdo kërkesë ka rëndësi. Studiues të pavarur që analizojnë përdorimin global të ujit të qendrave të të dhënave parashikojnë se deri në vitin 2027, kërkesa për ujë që i atribuohet IA-së mund të arrijë 4.2 trilion litra në vit, një shifër ekuivalente me tërheqjen totale vjetore të ujit të ëmbël të vendeve të tëra si Danimarka ose rreth gjysma e Mbretërisë së Bashkuar.

Postimet virale dhe komentet mjedisore madje kanë përsëritur pretendimin se deri në vitin 2027, përdorimi total i ujit nga IA do të jetë i barabartë me përdorimin vjetor të ujit të të gjithë vendit të Zelandës së Re, një shifër tronditëse për ata që përpiqen të kuptojnë shkallën e ndikimit të mundshëm.
Pavarësisht nëse kjo ekuivalencë është e saktë dhe mund t'i qëndrojë vlerësimit shkencor, pika kryesore është e qartë: gjurma ujore e IA-së pritet të rritet me shpejtësi, në përputhje me rritjen shpërthyese të përdorimit të IA-së, ndërtimit të qendrave të të dhënave dhe aktivitetit dixhital global.

Shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans:

Mund ta shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans nga Google Play dhe App Store.

Komente (0)