Wikipedia i dorëzohet inteligjencës artificiale pas 25 vitesh

(AP) Wikipedia shënon 25-vjetorin e saj, dhe në këtë përvjetor është fokusuar tek Inteligjenca Artificiale. Sipas Associated Press, enciklopedia online po bën marrëveshje të reja biznesi me një mori kompanish të AI.

Wikipedia është një nga bastionet e fundit të internetit të hershëm, por ai vizion origjinal i një hapësire falas online është errësuar nga dominimi i platformave të Teknologjisë së Madhe dhe rritja e chatbot-eve gjeneruese të inteligjencës artificiale të trajnuar mbi përmbajtje të mbledhur nga uebi.

Metodat agresive të mbledhjes së të dhënave nga zhvilluesit e inteligjencës artificiale, duke përfshirë edhe nga depoja e gjerë e njohurive falas të Wikipedia-s, kanë ngritur pyetje se kush paguan në fund të fundit për bumin e inteligjencës artificiale, shkruan AP.

Organizata jofitimprurëse që drejton faqen nënshkroi Google si një nga klientët e saj të parë në vitin 2022 dhe njoftoi marrëveshje të tjera vitin e kaluar me kompani më të vogla të inteligjencës artificiale si motori i kërkimit Ecosia.

TRAJNIMI PER AI

Trajnimi për inteligjencën artificiale ka shkaktuar beteja ligjore mbi të drejtat e autorit dhe çështje të tjera, por themeluesi i Wikipedia-s, Jimmy Wales, tha se e mirëpret atë.

"Personalisht jam shumë i lumtur që modelet e inteligjencës artificiale po trajnohen mbi të dhënat e Wikipedia-s sepse ato janë të kuruara nga njerëzit", tha ai për The Associated Press në një intervistë.

Themeluesi shtoi se faqja dëshiron të punojë me kompanitë e inteligjencës artificiale, jo t'i bllokojë ato.  Fondacioni Wikimedia, një grup jofitimprurës që drejton Ëikipedia-n, vitin e kaluar u kërkoi zhvilluesve të inteligjencës artificiale të paguanin për akses përmes platformës së saj të ndërmarrjeve dhe tha se trafiku njerëzor kishte rënë me 8%.

Gjetjet nxorën në pah trendet në ndryshim online, teksa përmbledhjet e inteligjencës artificiale të motorëve të kërkimit dhe chatbot-et përmbledhin informacionin në vend që t'i dërgojnë përdoruesit në faqe duke u treguar atyre lidhje.

Foto: AP/Alfonso Nqunjana

FINANCIMI I WIKIPEDIA-S KA KOSTO

Wikipedia është faqja e nëntë më e vizituar në internet. Ajo ka më shumë se 65 milionë artikuj në 300 gjuhë që redaktohen nga rreth 250,000 vullnetarë.

Faqja është bërë kaq popullore pjesërisht sepse është falas për t'u përdorur nga kushdo. "Por infrastruktura jonë nuk është falas, apo jo?" tha CEO e Fondacionit Ëikimedia, Maryana Iskander, në një intervistë të veçantë në Johannesburg, Afrika e Jugut.

Kushton para për të mirëmbajtur serverat dhe infrastrukturën tjetër që u lejon si individëve ashtu edhe kompanive të teknologjisë të "marrin të dhëna nga Ëikipedia", tha Iskander, e cila do të largohet më 20 janar dhe do të zëvendësohet nga Bernadette Meehan.

Pjesa më e madhe e financimit të Wikipedia-s vjen nga 8 milionë donatorë, shumica e të cilëve individë.

"Ata nuk po dhurojnë për të subvencionuar këto kompani të mëdha të inteligjencës artificiale", tha Wales. Ata po thonë, "E dini çfarë, në fakt nuk mund ta shkatërroni thjesht faqen tonë të internetit. Duhet të vini në një farë mënyre në mënyrën e duhur."

Redaktorët dhe përdoruesit mund të përfitojnë nga IA në mënyra të tjera. Fondacioni Wikimedia ka përshkruar një strategji të IA-së që Wales tha se mund të rezultojë në mjete që zvogëlojnë punën e lodhshme për redaktorët.

Ndërsa IA nuk është aq e mirë sa të shkruajë hyrje në Ëikipedia nga e para, ajo mund të përdoret, për shembull, për të azhurnuar lidhjet e vdekura duke skanuar tekstin përreth dhe më pas duke kërkuar në internet për të gjetur burime të tjera.

"Ne nuk e kemi ende këtë, por ky është lloji i gjërave që mendoj se do ta shohim në të ardhmen."

Inteligjenca artificiale gjithashtu mund të përmirësojë përvojën e kërkimit në Wikipedia, duke evoluar nga metoda tradicionale e fjalëve kyçe në një stil më shumë chatbot, tha Wales për AP.

"Mund ta imagjinoni një botë ku mund t'i bëni kutisë së kërkimit në Wikipedia një pyetje dhe ajo do t'ju citojë nga Wikipedia," tha ai. Mund të përgjigjej duke thënë "ja përgjigja e pyetjes suaj nga ky artikull dhe ky është paragrafi aktual. Kjo më duket shumë e dobishme dhe kështu mendoj se do të ecim edhe në atë drejtim".

Foto: AP/Frank Augstein

BETEJAT LIGJORE

Wikipedia kohët e fundit është gjetur nën kritika nga figura të së djathtës politike, të cilët e kanë quajtur faqen "Wokepedia" dhe e kanë akuzuar atë se është e anshme në favor të së majtës.

Ligjvënës republikan në Kongresin Amerikan po hetojnë "përpjekjet e supozuara të manipulimit" në procesin e redaktimit të Wikipedia-s, të cilat sipas tyre mund të injektojnë paragjykime dhe të minojnë pikëpamjet neutrale në platformën e saj dhe sistemet e inteligjencës artificiale që mbështeten në të.

Një burim i dukshëm kritikash është Musk, i cili vitin e kaluar lançoi rivalin e tij të mundësuar nga inteligjenca artificiale, Grokipedia. Ai e ka kritikuar Wikipedia-n se është e mbushur me "propagandë" dhe i ka nxitur njerëzit të ndalojnë së dhuruari në faqe.

Wales tha se nuk e konsideron Grokipedia-n një "kërcënim të vërtetë" për Wikipedia-n sepse bazohet në modele të mëdha gjuhësore, të cilat janë thesaret e tekstit online mbi të cilin trajnohen sistemet e inteligjencës artificiale.

"Modelet e mëdha gjuhësore nuk janë mjaftueshëm të mira për të shkruar materiale referimi me të vërtetë cilësore. Pra, shumë prej tyre janë thjesht Wikipedia të ripërpunuara", tha ai.

Wales thotë për AP se e njeh Muskun prej vitesh, por nuk kanë qenë në kontakt që kur u lançua Grokipedia.

“Ndoshta duhet t’i telefonoj,” tha Ëales.

Çfarë do të thoshte ai?

“‘Si është familja jote?’ Unë jam një person i mirë, nuk dua të zihem me askënd.”

Shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans:

Mund ta shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans nga Google Play dhe App Store.

Komente (0)