Trump flet për ndryshim të regjimit në Iran, por çfarë na ka treguar historia?

Vetëm një orë pasi raketat e para amerikane dhe izraelite goditën Iranin, Presidenti Donald Trump e bëri të qartë se shpresonte për ndryshimin e regjimit. "Tani është koha për të marrë kontrollin e fatit tuaj," i tha ai popullit iranian në një video. "Ky është momenti për veprim. Mos e lini të kalojë."

Në një analizë të saj, Associated Press thotë se kjo nuk tingëllon e komplikuar. Në fund të fundit, me qeverinë thelbësisht jopopullore të Iranit të dobësuar nga sulmet ajrore të ashpra, disa nga udhëheqësit e saj të lartë të vdekur ose të zhdukur dhe Uashingtonin që sinjalizon mbështetje, sa e vështirë mund të jetë përmbysja e një regjimi shtypës?

Ndoshta shumë e vështirë. Kështu thotë historia.

Uashingtoni ka një të kaluar të gjatë dhe të ndërlikuar kur bëhet fjalë për ndryshimin e regjimit. Kishte Vietnamin në vitet 1960 dhe 70, dhe Panamanë në vitin 1989. Kishte Nikaragua në vitet 1980, Irakun dhe Afganistanin në vitet pas 11 shtatorit, dhe Venezuelën vetëm disa javë më parë.

Kishte edhe Iranin. Në vitin 1953, CIA ndihmoi në organizimin e një grushti shteti që rrëzoi udhëheqësin e zgjedhur në mënyrë demokratike të Iranit dhe i dha pushtet pothuajse absolut Shahut Mohammad Reza Pahlavi. Por, ashtu si me shahun, i cili u rrëzua në Revolucionin Islamik të Iranit në vitin 1979 pas dekadash sundimi gjithnjë e më jopopullor, ndryshimi i regjimit rrallë shkon sipas planit.

Përpjekjet për të sjellë qeveri miqësore me SHBA-në shpesh fillojnë me qëllime të qarta, qoftë shpresa për demokraci në Irak apo mbështetja e një udhëheqësi antikomunist në Kongo në kulmin e Luftës së Ftohtë. Por shpesh këto qëllime ngecin në një moçal politik ku ëndrrat demokratike shndërrohen në luftë civile, diktatorët dikur të bindur bëhen turpërues dhe ushtarët amerikanë kthehen në shtëpi në qese kufomash, shkruan AP.

Nuk është e qartë se çfarë do të thoshte ndryshimi i regjimit.

Ekonomia e Iranit është në rrëmujë dhe mospajtimi mbetet i fortë edhe pas një shtypjeje brutale të protestave në janar që la mijëra njerëz të vdekur dhe dhjetëra mijëra të arrestuar. Shumë nga përfaqësuesit dhe aleatët kryesorë ushtarakë të vendit - Hamasi në Gaza, Hezbollahu në Liban, qeveria e Asadit në Siri - janë dobësuar ose eliminuar. Dhe të dielën në mëngjes, media shtetërore iraniane konfirmoi se Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara kishin vrarë Udhëheqësin Suprem Ajatollah Ali Khamenei.

Shtetet e Bashkuara nuk kanë paraqitur një vizion pas luftës dhe as nuk duan domosdoshmërisht një përmbysje të plotë të udhëheqjes iraniane. Ashtu si në Venezuelë, mund të ketë tashmë aleatë të mundshëm në qeveri të gatshëm të hyjnë në një vakum pushteti.

"Por ka shumë gjëra që duhet të ndodhin midis tani dhe një skenari të mundshëm përgjatë këtyre linjave", tha Jonathan Schanzer, drejtor ekzekutiv në Fondacionin për Mbrojtjen e Demokracive, një grup mendimesh në Uashington që është thellësisht kritik ndaj qeverisë iraniane. "Duhet të ketë një ndjenjë se nuk ka shpëtim për regjimin si të tillë dhe se ata do të duhet të punojnë me Shtetet e Bashkuara."
Në një vend ku udhëheqësit kryesorë janë thellësisht të bashkuar nga ideologjia dhe feja, kjo mund të jetë jashtëzakonisht e vështirë.

"Pyetja për mendimin tim tani është nëse kemi qenë në gjendje të depërtojmë në radhët e regjimit që nuk janë besimtarë të vërtetë, por janë më pragmatikë", tha Schanzer. "Sepse nuk besoj se besimtarët e vërtetë do të ndryshojnë."

Është thjesht shumë herët për të ditur nëse - ose sa - erërat politike po ndryshojnë në Teheran. Udhëheqësit që vijnë më pas mund të rezultojnë po aq represivë ose të shihen brenda vendit si një kukull e paligjshme e SHBA-së.

"Do të shohim nëse elementët e regjimit fillojnë të lëvizin kundër njëri-tjetrit", tha Phillips O'Brien, profesor i studimeve strategjike në Universitetin e St. Andreës në Skoci. "Fuqia ajrore mund të dëmtojë një lidership", tha ai. "Por nuk mund të garantojë se do të sjellësh diçka të re."

Shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans:

Mund ta shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans nga Google Play dhe App Store.

Komente (0)