Mund ta shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans nga Google Play dhe App Store.
Për të kuptuar origjinën e sistemit aktual, duhet të kthehemi tek sumerët e lashtë, një nga qytetërimet më të hershme në botë. Ata jetuan në Mesopotami, aty ku ndodhet Iraku i sotëm.
Burimi: BBC
24.03.2026. 14:31
Një vendim misterioz i marrë rreth 5 mijë vjet më parë vazhdon të ndikojë mënyrën se si njerëzimi mat kohën edhe sot. Sistemi prej 24 orësh në ditë, ku çdo orë ka 60 minuta dhe çdo minutë ka 60 sekonda e ka origjinën tek qytetërimet e lashta të Mesopotamisë.
Në tetor të vitit 1793, Republika Franceze u përpoq ta ndryshonte këtë sistem duke futur kohën dhjetore: dita do të kishte 10 orë, çdo orë do përbëhej nga 100 minuta dhe çdo minutë nga 100 sekonda. Ky eksperiment ishte pjesë e një kalendari revolucionar që synonte të “racionalizonte” dhe të shkëpuste kohën nga traditat fetare, madje duke futur edhe javën 10-ditore.
Megjithatë, sistemi dështoi shpejt. Ndryshimi i orëve ekzistuese ishte i vështirë, Franca u izolua nga vendet e tjera dhe popullsia, veçanërisht në zonat rurale, kundërshtoi faktin që dita e pushimit vinte vetëm çdo 10 ditë. Në fund, koha dhjetore zgjati pak më shumë se një vit.
Për të kuptuar origjinën e sistemit aktual, duhet të kthehemi tek sumerët e lashtë, një nga qytetërimet më të hershme në botë. Ata jetuan në Mesopotami, Iraku i sotëm, rreth viteve 5300-1940 para Krishtit. Ata zhvilluan një sistem numerik të bazuar në numrin 60, i njohur si sistemi seksagesimal.
Një teori sugjeron se ky sistem lidhet me mënyrën e numërimit me gishta: duke numëruar nyjet e gishtave të njërës dorë (12) dhe duke përdorur gishtat e dorës tjetër për të mbajtur llogarinë, mund të arrihet deri në 60. Sumerët e përdorën këtë sistem për nevoja praktike, si mbajtja e të dhënave për bujqësinë dhe ekonominë në zhvillim. Ata shkruanin numrat në pllaka balte, duke krijuar një nga sistemet e para të shkrimit.
Foto ilustruese
Më vonë, babilonasit dhe qytetërime të tjera e trashëguan këtë sistem dhe e përdorën në astronomi dhe matjen e kohës. Egjiptianët e lashtë ishin të parët që ndanë ditën në orë, rreth vitit 2500 para Krishtit, duke përdorur fillimisht 12 orë për natën. Kombinimi i këtyre zhvillimeve çoi në sistemin që përdorim sot. Edhe pse duket i ndërlikuar, sistemi me bazë 60 ka mbijetuar mijëra vjet, duke kaluar përtej qytetërimeve që e krijuan.
Shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans:
Duke folur gjatë një vizite në Australi, shefja e Bashkimit Evropian Ursula von der Leyen theksoi nevojën për paqe të negociuar për t'i dhënë fund luftës me Iranin, duke thënë se ishte "thellësisht e shqetësuar" për konfliktin e vazhdueshëm.
08:31 1 ditë më parë24.03.2026.
Autori
Shtëpia e Bardhë të hënën duket se i zbuti spekulimet rreth negociatave të mundshme SHBA-Iran mbi luftën, pasi Presidenti Donald Trump sugjeroi se të dy palët po bënin përparim "të madh" drejt një marrëveshjeje.
08:42 1 ditë më parë24.03.2026.
Autori
Ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, përmes një postimi në rrjetet sociale ka përkujtuar 24 marsin e 27 viteve më parë kur NATO bombardoi Serbinë, për ti dhënë fund kështu luftës në Kosovë.
08:59 1 ditë më parë24.03.2026.
Autori
Irani nisi breshëri raketash drejt Izraelit gjatë natës deri të martën, sipas autoriteteve izraelite. Në valën e fundit, sirenat ranë në Dimona, një qytet jugor shkretëtiror pranë Qendrës së Kërkimeve Bërthamore Negev.
09:11 1 ditë më parë24.03.2026.
Autori
Sipas deklaratave të fundit të publikuara dhe të raportuara nga Agjencia Qendrore Koreane e Lajmeve (KCNA), udhëheqësi i Koresë së Veriut Kim Jong-un ka diçka për të gjithë.
09:28 1 ditë më parë24.03.2026.
Autori
Një zbulim i ri astronomik po sfidon njohuritë aktuale mbi formimin e planetëve, pasi shkencëtarët kanë identifikuar një trup qiellor me karakteristika që nuk përputhen me asnjë model të njohur.
12:45 1 h më parë25.03.2026.
Autori
Banorët lokalë i shkojnë pranë dhe përkulen, ndërsa felini i zgjat butësisht putrën dhe i prek në kokë. Veprimi është i ngjashëm me atë që ndodh me priftërinjtë gjatë ceremonive.
11:45 2 h më parë25.03.2026.
Autori
Një qytet i ndërtuar mbi një vullkan të shuar po tërheq gjithnjë e më shumë vëmendje në Amerikën Latine, duke u kthyer në një nga destinacionet më të veçanta turistike.
10:49 3 h më parë25.03.2026.
Autori
Një rrëqebull iberik i kapur në mes të lojës ka fituar Çmimin për Fotografin e Jetës së Egër të Vitit 2026.
10:23 4 h më parë25.03.2026.
Autori
Një prift i lindur në Irlandë, qasja novatore e të cilit ndaj varfërisë së fëmijëve frymëzoi një film fitues të çmimit Oscar, tani ka bërë një hap të rëndësishëm drejt bërjes shenjtor.
14:05 1 ditë më parë24.03.2026.
Autori
Një nga qeset u ça dhe detergjenti u derdh në tokë, punonjësja njoftoi menjëherë kolegët dhe drejtuesin e dyqanit dhe sipas saj, mori miratimin për ta zëvendësuar produktin e dëmtuar.
10:58 1 ditë më parë24.03.2026.
Autori
Një nga pajisjet më të zakonshme në çdo kuzhinë mund të jetë edhe një ndër arsyet kryesore për faturat e larta të energjisë elektrike, shpesh pa u vënë re nga përdoruesit.
10:06 1 ditë më parë24.03.2026.
Autori
Një mjek i njohur ndërkombëtarisht ka ngritur alarmin për ndikimin e rrezikshëm të ushqimeve ultra të përpunuara në shëndet, duke i cilësuar ato si më të dëmshme edhe se vetë duhani.
18:16 1 ditë më parë23.03.2026.
Autori
Kur Ruth Gonzalez vendosi të fillonte të merrte ilaçin për humbje peshe Zepbound vitin e kaluar, së pari iu desh të gjente një mënyrë për të përballuar koston e tij mujore prej rreth 350 dollarësh.
11:38 2 ditë më parë23.03.2026.
Autori
Komente (0)