"Superkompjuteri" i shek. të 17-të del në ankand

Një astrolab spektakolar prej bronzi, ose një kompjuter astronomik dore, i shekullit të 17-të, dikur pjesë e koleksionit mbretëror të qytetit Jaipur në Indinë perëndimore, do të dalë në ankand në Sotheby's në Londër më 29 prill.

Objekti është "ndoshta më i madhi që ekziston" dhe nuk është ekspozuar kurrë më parë, tha Benedict Carter, kreu i departamentit të Artit Islamik dhe Indian në Sotheby's.

I njohur si pjesë e koleksionit mbretëror të Maharaja Sawai Man Singh II të Jaipur, ai iu kalua gruas së tij Maharani Gayatri Devi, një nga gratë më joshëse të kohës së saj, pas vdekjes së tij. Më pas u transferua në një koleksion privat gjatë jetës së saj.

Astrolabët janë disqe metalikë me komponentë shumështresorë, të ndërlidhur që historikisht janë përdorur për të treguar kohën, për të hartuar yjet, drejtimin e Mekës dhe lëvizjen e qiellit.

"Ato janë në thelb një projeksion dy-dimensional i një universi tre-dimensional. Unë i krahasoj ato me telefonat inteligjentë modernë sepse mund të bësh kaq shumë gjëra me to", thotë Dr. Federica Gigante e Qendrës së Oksfordit për Historinë e Shkencës, Mjekësisë dhe Teknologjisë.

"Mund të llogaritni kohën e perëndimit të diellit, të lindjes së diellit, lartësinë e një ndërtese, thellësinë e një pusi, distancën dhe madje t'i përdorni ato për të parashikuar të ardhmen. Së bashku me një almanak, ato dikur përdoreshin për të hedhur horoskopë."

Astrolabët u zhvilluan për herë të parë në Greqinë e lashtë në shekullin e 2-të p.e.s. dhe u përhapën në botën islame deri në shekullin e 8-të. Gjatë shekujve në vijim, qendrat e prodhimit lulëzuan në të gjithë Irakun, Iranin, Afrikën e Veriut dhe al-Andalusin (në Spanjën e sotme).

Ky instrument i veçantë u prodhua në fillim të shekullit të 17-të në Lahore, tani në Pakistan, në një kohë kur qyteti ishte bërë një qendër kryesore e prodhimit të astrolabëve në botën Mogule. U krijua nga dy vëllezër, Qa'im Muhammad dhe Muhammad Muqim, për një fisnik Mogul.

Dyshja ishin pjesë e të ashtuquajturës "Shkolla e Lahorit", një nga qendrat më të njohura të prodhimit të astrolabëve të kohës së saj. Vetë mjeti mbahej brenda një familjeje të vetme dhe kalohej brez pas brezi.

Vetëm dy astrolabë dihet se janë bërë bashkërisht nga vëllezërit; tjetri, një shumë më i vogël, mbahet në një muze në Irak.

Ky u porosit nga Aqa Afzal, një fisnik që administroi Lahorin gjatë kësaj periudhe. Me origjinë nga Isfahani në Iran, ai mbajti disa poste të larta nën perandorët Mughal Jahangir dhe Shah Jahan. Madhësia dhe luksoziteti i objektit pasqyrojnë staturën e patronit.

"Peshon 8.2 kg, ka një diametër prej gati 30 cm dhe është rreth 46 cm i lartë - pothuajse katër herë më i madh se një astrolab tipik nga India e shekullit të 17-të", tha Carter.

"Ai gjithashtu ka një element të mrekullueshëm ndërkulturor. Treguesit e yjeve mbajnë emrat e tyre standardë në persisht, së bashku me ekuivalentët sanskritë të gdhendur në shkrimin Devanagari."

Sipas Sotheby's, vepra përmban 94 qytete të gdhendura brenda saj, secila e shënuar me gjatësitë dhe gjerësitë gjeografike përkatëse, së bashku me 38 tregues yjesh të lidhur nga një traversë e ndërlikuar lulesh. Ajo gjithashtu përmban pesë pllaka të kalibruara me precizion dhe ndarje gradësh "aq të imëta saqë ndahen deri në një të tretën e një grade".

Ky nivel detajesh pasqyron mjeshtërinë e jashtëzakonshme të Shkollës së Lahores, e cila në atë kohë ishte "në gjendjen e saj më të rafinuar", thotë Carter. Këtu, preciziteti teknik, funksionaliteti dhe bukuria artistike u bashkuan në një mënyrë që e dallonte atë nga astrolabët e mëparshëm të prodhuar në pjesë të Lindjes së Mesme, të cilët mund të kenë qenë vetëm funksionalë.

Objekti gjithashtu flet për impulsin më të gjerë shkencor të oborrit Mughal, ku sundimtarët dhe oborrtarët treguan një interes të shtuar në përparimet në astronomi dhe astrologji.

"Nuk është vetëm i madh, i bukur dhe i rëndë, është aq tepër i saktë sa do t'ju japë shkallën e saktë të lartësisë [të një trupi qiellor]", tha Gigante.

Ajo shtoi se i vetmi instrument i krahasueshëm ishte ndoshta një i bërë për Abbas II të Persisë.

Sotheby's thotë se gjendja e paprekur e veprës dhe prejardhja mbretërore pritet të tërheqin interes të madh nga muzetë dhe koleksionistët, me veprën që del në treg me një vlerësim prej 1.5-2.5 milionë paundësh.

Rekordi aktual mbahet nga një astrolab osman i bërë për Sulltan Bajazitin II, i cili ishte një vepër shumë më e vogël e shitur në vitin 2014 për pak më pak se 1 milion paund.

Shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans:

Mund ta shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans nga Google Play dhe App Store.

Komente (0)