Indi, rikthimi i kuzhinës mbretërore shekullore që nuk rresht së shërbyeri ushqim

Në shtetin Uttar Pradesh të Indisë veriore, një ekip punëtorësh po restauron me kujdes një kuzhinë mbretërore shekullore që dikur ushqente sundimtarët e ish-shtetit princëror të Awadh.

E fshehur brenda kompleksit të gjerë të Chota Imambara, një mauzole dhe sallë kongregacioni, kjo kuzhinë në Lucknow është një kujtesë e një lloji tjetër trashëgimie mbretërore. E ndërtuar në vitin 1837 nga ish-sundimtari i Awadh Muhammad Ali Shah, vendi dikur i shërbente jo vetëm elitës, por edhe publikut.

Në kulmin e saj, vaktet këtu përgatiteshin si për familjen mbretërore ashtu edhe për njerëzit e zakonshëm, veçanërisht gjatë tubimeve fetare dhe rasteve të veçanta.

India nuk ka më mbretër dhe Awadh, dikur një shtet princëror i sunduar nga nawabët myslimanë gjysmë-autonomë, tani ekziston vetëm si një rajon historik në Uttar Pradesh qendror.

Megjithatë, disa tradita kanë mbijetuar mbretëritë që i krijuan ato.

Pothuajse 200 vjet më vonë, kuzhina nuk është vetëm një relike, por është ende në përdorim. Vazhdon t'u shërbejë ushqim mijëra njerëzve gjatë muajve të shenjtë të Ramazanit dhe Muharremit, duke vazhduar një praktikë shërbimi ndaj komunitetit.

Sipas historianëve, në vitin 1839, Muhammad Ali Shah i dha 3.6 milionë rupi, që konsiderohej një shumë e madhe në ato ditë, Kompanisë së Indisë Lindore, atëherë një ndërmarrje tregtare britanike, me kusht që ajo të ishte përgjegjëse për mirëmbajtjen e monumenteve të ndërtuara nga nawabët e Awadhit, ndërsa kuzhina do të vazhdonte të funksiononte me interesin e fituar nga fondi.

Pasi India u bë e pavarur në vitin 1947, këto para u transferuan në një bankë lokale.

Sot, kuzhina menaxhohet nga Hussainabad Trust, një organ i monitoruar nga qeveria, i cili vazhdon të përdorë interesin për të financuar dhe menaxhuar operacionet e kuzhinës.

Kjo trashëgimi jeton në vaktet që ende shërbehen këtu, të përgatitura sipas të njëjtave standarde të përcaktuara breza më parë.

Por nëse kaloni përtej ushqimit, ndërtesa tregon një histori tjetër.

Modelet e ndërlikuara dhe muret ikonike me tulla që dikur përcaktonin kuzhinën janë shkatërruar, suvaja po shkëputet nga muret e çara dhe pjesë të dyshemesë kanë filluar të shemben.

Ishte kjo rënie shqetësuese që nxiti një grup banorësh vendas të drejtoheshin në Shërbimin Arkeologjik të Indisë (ASI), thotë Aftab Hussain, një arkeolog mbikëqyrës.

ASI filloi punën e restaurimit tetorin e kaluar dhe shpreson ta përfundojë projektin deri në fund të marsit.

Por projekti nuk ka të bëjë vetëm me shpëtimin e një strukture që po shkatërrohet.

Ajo që e bën këtë restaurim të dallohet është fokusi i tij në kthimin e kuzhinës pikërisht ashtu siç ishte dikur, nga rikrijimi i llaçit të saj origjinal me bazë gëlqereje (një material tradicional lidhës që përdoret për të mbajtur tullat së bashku) deri te ruajtja e gdhendjeve të ndërlikuara në mur, thotë arkeologu Hussain.

"Ne po përdorim gëlqere të shuar si bazë. Ajo zhytet për një muaj dhe më pas përzihet me tulin e mollëve të drurit, gramit të zi, gomës natyrale që gjendet në Indi - të quajtur gond - jaggery dhe pluhurit të tullës së kuqe", thotë Hussain.

Punëtorët e kanë rikrijuar me kujdes këtë llaç indigjen, dikur të përdorur gjerësisht në epokën Mughal, por që tani është zëvendësuar kryesisht nga çimentoja në ndërtimet moderne.

Foto: Aman/ BBC

Ai shton se tullat 'lakhauri' - tulla të holla dhe të djegura prej balte, tipike të arkitekturës Awadhi - po përdoren gjithashtu për të ruajtur formën origjinale të strukturës.

Për anëtarët e linjës mbretërore të Awadhit, restaurimi është thellësisht personal.

Yasir Abbas, një pasardhës i ish-sundimtarëve, thotë se puna është thelbësore jo vetëm për të ruajtur një strukturë historike, por edhe për të "mbështetur traditën dhe kulturën shekullore" që përfaqëson kuzhina.

Historiani Roshan Taqui thotë se mbreti ishte i vendosur të sigurohej që kuzhina të vazhdonte të funksiononte pa ndërprerje.

Për të përballuar shkallën e gatimit, ai ndërtoi dy kuzhina identike në të dyja anët e Chota Imambara - një dizajn që pasqyron gjithashtu theksin e madh të arkitekturës Awadhi në simetri, shton ai.

Koncepti i kuzhinave binjake po rezulton i dobishëm edhe sot e kësaj dite.

Foto: Aman/ BBC

"Gjatë këtij Ramazani, ndërsa restaurimi ishte duke u zhvilluar në njërën nga kuzhinat, gatimi vazhdoi në tjetrën," thotë Taqui.

Për shumë vendas, kuzhinat nënkuptojnë më shumë sesa thjesht një vend ku gatuhen vaktet.

Syed Haider Raza, 80 vjeç, e mban vendin veçanërisht afër zemrës së tij, pasi e ka vizituar kuzhinën për dekada.

Foto: Aman/ BBC

"Kam ardhur në Chhota Imambara që nga fëmijëria për të marrë tabarrukh - ose ofertën mbretërore - gjatë Muharremit, dhe sehri (vakt i hershëm para agimit) dhe iftar (vakt darke për të hapur iftarin) gjatë Ramazanit," tha ai.

Çdo Ramazan, kuzhina ushqen të varfrit, vejushat dhe të tjerët që nuk janë në gjendje të sigurojnë jetesën.

Rreth 700 kupona shpërndahen çdo ditë, dhe ushqimi i gatuar dërgohet në 16 xhami aty pranë për t'u shërbyer si nevojtarëve ashtu edhe besimtarëve. Vaktet - të thjeshta por të ngopshme - përfshijnë mish të skuqur, bukë të sheshta, qebapë, fruta dhe ëmbëlsira, duke reflektuar traditën e pasur kulinare të Lucknow-t.

Komente (0)