Mund ta shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans nga Google Play dhe App Store.
Shumë nga rivalitetet që shohim sot i kanë rrënjët e tyre pothuajse 1,400 vjet më parë, në fillimet e Islamit. Megjithatë, në kohët moderne, këto dallime historike amplifikohen nga faktorë të tillë si pasuria energjetike, nacionalizmi dhe në veçanti marrëdhëniet me Amerikën e Izraelin.
Burimi: Daily Mail
05.03.2026. 15:35
Tabela gjeopolitike e shahut e Lindjes së Mesme dhe seksionet përçarëse që mbizotërojnë në këtë rajon të ndjeshëm janë ndër më komplekset në botë. Aleancat ndryshojnë, rivalitetet dekada të vjetra ringjallen dhe dallimet fetare ndikojnë edhe në vendimet më moderne politike.
Në një analizë të gjerë, Daily Mail përpiqet të shpjegojë se kush është afër Iranit, kush po e lufton atë dhe cilat shtete po përpiqen të ruajnë ekuilibrin në një rajon që është vazhdimisht në një gjendje tensioni gjeopolitik.
Konfliktet e sotme nuk janë të rastësishme. Shumë nga rivalitetet që shohim sot i kanë rrënjët e tyre pothuajse 1,400 vjet më parë, në fillimet e Islamit. Megjithatë, në kohët moderne, këto dallime historike amplifikohen nga faktorë të tillë si pasuria energjetike, nacionalizmi, marrëdhëniet me Perëndimin dhe, sigurisht, qëndrimi i secilit shtet ndaj Izraelit.
Përçarja themelore që shpjegon shumë nga konfliktet e sotme është rivaliteti midis sunitëve dhe shiitëve, dy degëve kryesore të Islamit.
Ndarja e thellë midis sunitëve dhe shiitëve
Dy traditat fetare ndryshojnë si në çështjet teologjike ashtu edhe në mënyrën se si është organizuar autoriteti fetar. Shiitët i konsiderojnë udhëheqësit e tyre fetarë, Ajatollahët, si persona me autoritet të veçantë shpirtëror dhe në disa raste konsiderohen pasardhës të profetit Muhamed.
Në të kundërt, në botën sunite nuk ka një hierarki të rreptë të klerikëve dhe ndikimi i udhëheqësve fetarë bazohet më shumë në prestigjin dhe njohuritë e tyre.
Më shumë se 80% e myslimanëve në mbarë botën janë sunitë, duke formuar një shumicë në shumicën e shteteve arabe dhe Pakistan. Në të kundërt, Irani është shteti më i rëndësishëm shiit, ndërsa shumica shiite ekzistojnë edhe në Irak dhe Azerbajxhan. Komunitete të rëndësishme shiite gjenden gjithashtu në Liban, Jemen, Arabinë Saudite dhe Bahrein.
Revolucioni iranian që ndryshoi ekuilibrin
Një pikë kthese për Lindjen e Mesme moderne ishte Revolucioni Iranian i vitit 1979, i cili përmbysi Shahun dhe vendosi një regjim teokratik nën udhëheqjen e Ajatollah Khomeinin.
Ky zhvillim pati një ndikim të madh në të gjithë rajonin. Shumë shiitë në vende të tjera filluan ta shikonin Teheranin si një pikë referimi fetare dhe politike.
Në Irak, udhëheqësi sunit Sadam Husein kishte frikë se revolucioni mund të nxiste një kryengritje shiite brenda vendit. Lufta Iran-Irak që pasoi në vitet 1980 u bë një nga konfliktet më të përgjakshme në historinë moderne, me më shumë se një milion të vdekur.
Esmail Baghai tha se vendet e Bashkimit Evropian do ta paguajnë çmimin, herët apo vonë, nëse heshtin përballë sulmit amerikano-izraelit ndaj Iranit.
14:47 2 h më parë05.03.2026.
Autori
Sulmi me dron ka dëmtuar aeroporti dhe ka lënë të plagosur dy civilë, duke bërë që Azerbajxhani të thërrasë me urgjencë ambasadorin iranian në Baku për të kërkuar shpjegime.
10:09 7 h më parë05.03.2026.
Autori
Kundër vendeve të rajonit janë përdorur rreth 500 raketa dhe afro 2,000 dronë, shifra është 2,5 herë më e lartë për raketat dhe 20 herë më tepër për mjetet ajrore pa pilotë krahasuar me Izraelin.
22:36 18 h më parë04.03.2026.
AutoriLufta e regjimit iranian për mbijetesë dhe lufta ekonomike
Sipas analizës regjimi i Teheranit duket se drejtohet nga mbijetesa e tij politike si qëllimi i tij kryesor. Në qendër të këtij sistemi pushteti është Trupa e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), një trupë e fuqishme me rreth 125,000 anëtarë që ka qenë mekanizmi kryesor i kontrollit të regjimit për dekada të tëra.
Strategjia që i atribuohet Iranit bazohet kryesisht në presionin ekonomik mbi vendet e Gjirit. Shtete të tilla si Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Katari dhe Kuvajti varen shumë nga eksportet e naftës dhe gazit, si dhe nga turizmi ndërkombëtar dhe investimet e huaja.
Një mbyllje e mundshme e Ngushticës së Hormuzit ose e pjesëve të Detit të Kuq mund të prishë seriozisht transportin e energjisë dhe të shkaktojë rritje të çmimeve të karburantit në nivel ndërkombëtar. Në të njëjtën kohë, tensioni në rajon kërcënon gjithashtu investimet në turizëm që vende të tilla si Arabia Saudite dhe Omani kishin filluar vitet e fundit.
Në të njëjtën kohë, presioni në rritje duket se po i shtyn disa shtete të Gjirit më afër Perëndimit, me raportet që sugjerojnë diskutime rreth bashkëpunimit të mundshëm ushtarak midis vendeve që deri vonë mbanin një qëndrim më neutral.
Blloku i vendeve të afërta me Iranin
Në realitetin e sotëm gjeopolitik, disa shtete konsiderohen se po i afrohen Iranit ose po mbajnë marrëdhënie të ngushta me të. Turqia, Libani, Iraku dhe Jemeni hyjnë në këtë kategori.
Turqia, pavarësisht rivalitetit historik midis Perandorisë Osmane dhe Persisë, ruan një varësi energjetike nga Irani, duke importuar sasi të konsiderueshme nafte dhe gazi natyror. Në të njëjtën kohë, Presidenti Rexhep Tajip Erdogan ka shprehur vazhdimisht kritika të forta ndaj Izraelit.
Në Liban, organizata shiite Hezbollah është një nga aleatët kryesorë të Teheranit në rajon dhe funksionon si një krah ushtarak dhe politik i ndikimit iranian.
Në Irak, ku rreth 60% e popullsisë është shiite, disa forca politike mbajnë lidhje të ngushta me Iranin, ndërsa vendi është ndjeshëm i varur nga energjia iraniane.
Në Jemen, lëvizja shiite Huthi e mbështetur nga Teherani kontrollon pjesën më të madhe të vendit, përfshirë kryeqytetin Sanaa.
Vendet që përpiqen të ruajnë ekuilibrin
Disa shtete po zgjedhin një strategji më të kujdesshme, duke u përpjekur të ruajnë një ekuilibër midis kampeve kundërshtare.
Egjipti, vendi më i populluar në botën arabe, ka ruajtur marrëdhënie të përmirësuara me Iranin vitet e fundit, por mbetet i lidhur ekonomikisht dhe strategjikisht me shtetet e Gjirit dhe Shtetet e Bashkuara.
Omani shpesh ka marrë rolin e ndërmjetësit midis Iranit dhe Perëndimit, duke përfituar nga pozicioni i tij gjeografik pranë Ngushticës së Hormuzit.
Pakistani, megjithëse një aleat tradicional i Arabisë Saudite, është shtëpia e një pakice të madhe shiite dhe kërkon të mbajë marrëdhënie pune edhe me Teheranin.
Vendet që kundërshtojnë Iranin
Në anën kundërshtare janë disa shtete në rajon që e shohin ndikimin iranian si një kërcënim. Këto përfshijnë Jordaninë, Azerbajxhanin, Kuvajtin, Bahreinin, Katarin, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe më së shumti Arabinë Saudite.
Arabia Saudite është rivali kryesor sunit i Iranit dhe një pretendent për lidership në botën arabe. Rivaliteti midis dy vendeve po ndikon në konfliktet në të gjithë Lindjen e Mesme, nga Siria në Jemen.
Katari dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë vendosur instalime të rëndësishme ushtarake amerikane, ndërsa Azerbajxhani ka zhvilluar bashkëpunim të ngushtë ushtarak me Izraelin.
Në të njëjtën kohë, vende të tilla si Kuvajti dhe Bahreini mbajnë një marrëdhënie të ngushtë strategjike me Shtetet e Bashkuara dhe janë të shqetësuara për zgjerimin e ndikimit iranian në rajon.
Shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans:
Sali Berisha kërkoi edhe njëherë nga mazhoranca që të çojë në Kuvend raportin për imunitetin e Belinda Ballukut. Sipas tij, socialistët po shkelin Kushtetutën me qëndrimin e tyre.
12:09 5 h më parë05.03.2026.
Autori
Lëvizja e Spanjës vjen pasi baza britanike në Akroitiri u godit nga një dron iranian, i lëshuar nga Libani të dielën e kaluar, duke ngritur shqetësime të mëdha në lidhje me standardin e mbrojtjes ajrore lokale.
11:59 5 h më parë05.03.2026.
Autori
Deputeti socialist Braçe ka debatuar me ministren Kumbaro për vënien në funksion të shkollës “11 janari”, rindërtimi i së cilës është vonuar përtej afateve.
12:19 5 h më parë05.03.2026.
Autori
Ministria e jashtme e Iranit po akuzon SHBA-në dhe Izraelin se me sulmet e tyre synojnë qëllimisht zonat civile.
12:28 5 h më parë05.03.2026.
Autori
Partitë opozitare kurde iraniane në Irakun verior kanë mohuar kategorikisht raportet se disa nga forcat e tyre kanë kaluar kufirin me Iranin.
12:43 4 h më parë05.03.2026.
Autori
Konfirmimi u dha nga udhëheqësi i vendit, Kim Jong Un. Sipas tij, ky moment përbën një ndryshim rrënjësor në mbrojtjen e sovranitetit detar.
17:48 15 min më parë05.03.2026.
Autori
Sipas tij, zgjidhja e vetme e ligjshme është një “sistem tranzicioni”, për të cilin tha se është përshkruar në dokumentin e quajtur Manuali i Fazës së Emergjencës i Projektit për Prosperitetin e Iranit.
17:35 2 min më parë05.03.2026.
Autori
Papa Leoni u ka bërë thirrje liderëve të botës që të heqin dorë nga armët dhe nga politikat që nxisin luftën, në një videomesazh kushtuar lutjeve për muajin mars.
17:23 9 min më parë05.03.2026.
Autori
Alarmi është dhënë nga djali i të moshuarve, Adriano Pinna, i cili ka kërkuar ndihmën e shërbimeve të emergjencës.
16:38 54 min më parë05.03.2026.
Autori
Qeveria e Maltës ka nisur një iniciativë të re për të luftuar trafikun në rritje në ishull: të rinjtë mund të përfitojnë nëse vendosin të mos marrin patentën për drejtimin e automjetit për 5 vitet e ardhshëm.
16:23 1 h më parë05.03.2026.
Autori
Azerbajxhani ka mbyllur një pjesë të hapësirës së tij ajrore në jug të vendit, pasi autoritetet raportuan se katër dronë iranianë kanë kaluar kufirin në territorin e tij. Lajmi u raportua nga agjencia ndërkombëtare Reuters.
16:20 1 h më parë05.03.2026.
Autori
Fotografitë vijnë nga Siria, në qytetin e Qamishli-t, pranë kufirit me Turqinë. Organizatat humanitare kanë paralajmëruar për rrezikun që paraqesin municionet e pashpërthyera në zonat e konfliktit.
16:10 1 h më parë05.03.2026.
Autori
Autoritetet greke janë alarmuar këtë të enjte teksa kanë parë lëvizje të dyshimta të një të riu pranë bazës ajrore "Megara".
15:59 1 h më parë05.03.2026.
Autori
Prokurori i përgjithshëm i Azerbajxhanit ka nisur një hetim penal për sulmin me dron të mëngjesit të sotëm në rajonin e Nakhçivanit, një enklavë autonome që kufizohet me Iranin dhe Armeninë.
15:41 1 h më parë05.03.2026.
Autori
Komente (0)